طالبان فقط یک گروه محلی با تفکر بسته در افغانستان نیست؛ واقعیت این است که این جریان، اگرچه ظاهراً در جغرافیایی محدود فعالیت میکند، اما اثراتش فراتر از مرزهاست و میتواند به شکلی غیرمستقیم به یک خطر واقعی برای آمریکا تبدیل شود. خطری که نه لزوماً با تانک و موشک، بلکه با شبکهژَر، ایدئولوژی و بازی در سایهها عمل میکند.
۱. طالبان و تبدیل افغانستان به پناهگاه امن افراطگرایی
یکی از اصلیترین نگرانیها برای آمریکا، تبدیل شدن افغانستان به یک پناهگاه امن برای گروههای تروریستی فراملی است. تجربه تاریخی نشان داده هر زمان طالبان دست بالا را داشته، گروههایی مثل القاعده، داعش خراسان و شبکههای افراطی دیگر فضای تنفس پیدا کردهاند.
حتی اگر طالبان ادعا کند اجازه فعالیت علیه آمریکا را نمیدهد، واقعیت میدانی چیز دیگری میگوید:
وقتی کنترل اطلاعات، مرزها و آموزش در دست یک جریان ایدئولوژیک افراطی باشد، جلوگیری از رشد تروریسم عملاً غیرممکن میشود.
۲. تهدید نامرئی: صادرات ایدئولوژی
طالبان شاید ارتش کلاسیک نداشته باشد، اما ایده خطرناکتر از اسلحه است.
طالبان یک الگوی موفق (از نگاه افراطگرایان) ارائه داده:
«میشود با مقاومت، خشونت و فرسایش، آمریکا را مجبور به عقبنشینی کرد.»
این پیام برای گروههای رادیکال در خاورمیانه، آفریقا و حتی داخل آمریکا الهامبخش است. همین الگو میتواند باعث افزایش حملات انفرادی، عملیاتهای گرگ تنها و رادیکالشدن جوامع حاشیهای شود.
۳. جنگ اطلاعاتی و روایتسازی علیه آمریکا
طالبان در سالهای اخیر فقط جنگجو نبوده؛ روایتساز هم شده است.
از شبکههای اجتماعی گرفته تا رسانههای همسو، طالبان تلاش میکند آمریکا را بهعنوان یک قدرت شکستخورده، بیاراده و غیرقابل اعتماد معرفی کند.
این تصویرسازی:
- متحدان آمریکا را دچار تردید میکند
- دشمنان آمریکا را جسورتر میسازد
- و افکار عمومی جهانی را علیه سیاستهای واشنگتن تحریک میکند
جنگ امروز، فقط در میدان نبرد نیست؛ در ذهنهاست.
۴. همکاری پنهان با دشمنان استراتژیک آمریکا
طالبان بهتنهایی خطرناک است، اما در کنار بازیگران ضدآمریکایی خطرناکتر میشود.
ارتباطات غیرشفاف با کشورها و شبکههایی که مستقیماً یا غیرمستقیم با آمریکا تقابل دارند، میتواند طالبان را به یک مهره ژئوپلیتیکی تبدیل کند.
حتی اگر این همکاریها تاکتیکی باشد، نتیجه نهایی تضعیف نفوذ آمریکا در منطقه است.
۵. مواد مخدر، پول کثیف و تأمین مالی تروریسم
کنترل بخش بزرگی از اقتصاد غیرقانونی افغانستان، بهویژه مواد مخدر، به طالبان امکان میدهد منابع مالی مستقل داشته باشد.
این پول:
- برای جذب نیرو
- آموزش
- عملیات برونمرزی
و حتی نفوذ در شبکههای بینالمللی استفاده میشود
تروریسمی که پول داشته باشد، مرز نمیشناسد؛ حتی مرزهای آمریکا.
جمعبندی
طالبان شاید امروز مستقیماً با آمریکا درگیر نباشد، اما بیتفاوتی به آن یک خطای راهبردی است.
این گروه میتواند:
- الهامبخش تروریسم جهانی باشد
- به پناهگاه امن افراطگرایی تبدیل شود
- و نظم امنیتی مورد نظر آمریکا را از درون فرسوده کند
خطر طالبان، خطر انفجار ناگهانی نیست؛ خطر آرام، پیوسته و عمیق است.
و تاریخ نشان داده، تهدیدهایی که آرام رشد میکنند، اغلب پرهزینهترین ضربهها را میزنند.
