افزایش قیمت دلار در ایران فقط نتیجه تحریم، سیاست خارجی یا کمبود ارز نیست. بخش مهمی از این جهشها، ریشه در رفتارهای نادرست بازار غیررسمی دارد؛ رفتاری که در سالهای اخیر، مخصوصاً در گروهها و کانالهای خرید و فروش ارز در پیامرسانها به شکل خطرناکی عادی شده است.
یک قانون عجیب که بازار را بههم ریخت
در بسیاری از این گروهها، قانونی نانوشته یا حتی رسمی وجود دارد:
- ✅ فروشنده باید قیمت اعلام کند
- ❌ خریدار نباید قیمت پیشنهاد بدهد
در ظاهر، این قانون برای جلوگیری از شلوغی یا قیمتسازی وضع شده؛ اما در عمل، نتیجهای کاملاً برعکس داشته است.
چرا ممنوعیت اعلام قیمت خرید، دلار را گرانتر میکند؟
1. حذف تعادل عرضه و تقاضا
در هر بازار سالم، قیمت از برخورد عرضه و تقاضا شکل میگیرد.
وقتی خریدار حق اعلام قیمت ندارد:
- فقط عدد فروشنده دیده میشود
- تقاضای واقعی پنهان میماند
- قیمت، یکطرفه و دستوری بالا میرود
2. میدانداری دلالها و خز و خیلها
وقتی فقط فروشنده قیمت میدهد:
- دلالها با چند اکانت، قیمتهای بالاتر ثبت میکنند
- ذهن بازار بهصورت مصنوعی بالا کشیده میشود
- فروش بیرویه و هیجانی شکل میگیرد
این همان جایی است که خز و خیلها (افراد یا شبکههای سودجو) بازار را در دست میگیرند.
3. ایجاد ترس مصنوعی در بازار
دیدن چند قیمت فروش بالا پشتسرهم، یک پیام پنهان دارد:
«دلار در حال پرواز است، اگر نخری عقب میمانی»
در حالی که:
- شاید خریداری با آن قیمت وجود نداشته
- اما چون کسی حق اعلام قیمت خرید ندارد، واقعیت دیده نمیشود
4. نبود شفافیت = قیمتسازی
وقتی قیمت خرید ممنوع است:
- هیچکس نمیداند آخرین معامله واقعی با چه عددی انجام شده
- بازار از معامله واقعی جدا میشود
- قیمتها بیشتر شبیه تابلو روان ذهنی هستند تا واقعیت اقتصادی
نتیجه این روند چیست؟
- افزایش حبابی قیمت دلار
- فروشهای هیجانی و غیرواقعی
- بیاعتمادی عمومی
- ضربه به مصرفکننده واقعی
- سود کلان برای واسطهها، نه بازار
راهحل چیست؟ (واقعی و عملی)
1. آزادی اعلام قیمت خرید و فروش
بازار سالم یعنی:
- خریدار قیمت خود را بگوید
- فروشنده قیمت خود را اعلام کند
- معامله در نقطه تعادل شکل بگیرد
2. ثبت معاملات انجامشده، نه آگهیها
بهجای تمرکز روی آگهی فروش:
- قیمت معاملات قطعی منتشر شود
- نه قیمتهای پیشنهادی و نمایشی
3. محدود کردن چنداکانتیها و قیمتسازها
ادمینهای گروهها اگر واقعاً قصد کنترل بازار دارند:
- اکانتهای تازهساز و مشکوک را فیلتر کنند
- جلوی قیمتسازی زنجیرهای را بگیرند
4. آموزش کاربران، نه ساکتکردن آنها
ممنوعیت حرفزدن خریدار، بازار را آرام نمیکند
بلکه آن را کور و خطرناک میکند.
جمعبندی نهایی
افزایش قیمت دلار فقط از بالا به بازار تحمیل نمیشود؛
گاهی از داخل همین گروههای بهظاهر معاملاتی شعله میکشد.
وقتی:
- فروش آزاد است
- خرید ساکت میشود
- شفافیت حذف میشود
نتیجهاش چیزی نیست جز دلار گرانتر، بازار ناسالمتر و سود بیشتر برای دلالها.
این قسمت اصلی دلار در سایت xe .com هست.
بازار ارز، بیش از هر چیز، به شفافیت، توازن و صدای واقعی خریدار و فروشنده نیاز دارد؛ نه قوانین یکطرفهای که آتش قیمت را تندتر میکنند.
